Sắp xếp lại thôn, buôn – nền tảng cho hành trình mới

Trong tiến trình phát triển của đất nước, có những quyết sách mang ý nghĩa điều chỉnh, hoàn thiện để thích ứng với yêu cầu của thực tiễn; nhưng cũng có những quyết sách mang tầm chiến lược, tạo dựng nền tảng cho một giai đoạn phát triển mới. Chủ trương sắp xếp, tổ chức lại thôn, buôn, tổ dân phố theo tinh thần đổi mới tổ chức bộ máy của Đảng và Nhà nước hiện nay chính là một quyết sách như vậy.

Đây không đơn thuần là việc sáp nhập các đơn vị dân cư hay giảm đầu mối quản lý ở cơ sở. Xa hơn và sâu sắc hơn, đó là quá trình tái cấu trúc không gian quản trị cộng đồng, tái phân bổ nguồn lực phát triển và xây dựng nền hành chính cơ sở hiện đại, tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước trong thời kỳ mới.

Bản đồ hành chính của xã Cư Prao theo Đề án sắp xếp, tổ chức lại thôn, buôn trên địa bàn xã năm 2026

Từ các nghị quyết, kết luận của Trung ương đến các văn bản chỉ đạo của Chính phủ đều thống nhất một quan điểm xuyên suốt: Tổ chức bộ máy chỉ thực sự có ý nghĩa khi phục vụ tốt hơn cho sự phát triển và mang lại lợi ích thiết thực cho Nhân dân. Mọi sự đổi mới đều hướng tới mục tiêu cuối cùng là nâng cao chất lượng cuộc sống của người dân, phát huy quyền làm chủ của Nhân dân và tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển bền vững của đất nước.

Nhìn từ thực tiễn tỉnh Đắk Lắk nói chung và xã Cư Prao nói riêng có thể thấy rõ tính cấp thiết của chủ trương này. Sau nhiều năm hình thành và phát triển, cơ cấu dân cư, điều kiện kinh tế - xã hội và yêu cầu quản lý ở nhiều địa bàn đã có những thay đổi căn bản. Không ít thôn, buôn được thành lập trong những điều kiện lịch sử nhất định nay không còn phù hợp với tiêu chuẩn về quy mô dân số, số hộ gia đình và yêu cầu quản lý hiện đại. Trong khi đó, mô hình tổ chức vẫn được duy trì như cũ, dẫn đến tình trạng nhiều đơn vị dân cư có quy mô nhỏ nhưng vẫn phải duy trì đầy đủ các đầu mối tổ chức, làm phân tán nguồn lực đầu tư, gia tăng chi phí hoạt động và ảnh hưởng đến hiệu quả quản lý ở cơ sở.

Đồng chí Phạm Ngọc Quang – Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch UBND xã phát biểu tại hội nghị lấy ý kiến xây dựng Phương án sắp xếp, tổ chức lại thôn, buôn

Tại xã Cư Prao, yêu cầu đổi mới ấy được đặt ra từ chính thực tiễn phát triển của địa phương. Toàn xã hiện có 20 thôn, buôn với 3.597 hộ dân và 13.735 nhân khẩu thường trú. Tuy nhiên, qua rà soát theo Nghị định số 185/2026/NĐ-CP của Chính phủ, chỉ có 1/20 thôn đạt tiêu chuẩn về quy mô hộ gia đình; 19 thôn, buôn còn lại chưa đáp ứng tiêu chuẩn tối thiểu theo quy định đối với khu vực Duyên hải Nam Trung Bộ và Tây Nguyên. Những con số đó phản ánh rõ thực trạng nhiều đơn vị dân cư có quy mô nhỏ, nguồn lực đầu tư bị chia cắt, trong khi yêu cầu phát triển ngày càng cao. Không ít nơi địa bàn quản lý rộng nhưng dân cư phân tán, gây khó khăn cho công tác điều hành, tổ chức các hoạt động cộng đồng và triển khai các chương trình phát triển kinh tế - xã hội. Nếu không có những giải pháp mang tính đột phá, những hạn chế này sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị ở cơ sở và khả năng huy động nguồn lực cho phát triển. Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn đó, xã Cư Prao đã xây dựng phương án sắp xếp từ 20 thôn, buôn xuống còn 8 thôn, buôn mới, giảm 12 đơn vị, tương đương 60% số lượng đơn vị hiện có. Đây không chỉ là sự thay đổi về tổ chức mà còn là sự chuẩn bị cho một mô hình quản trị phù hợp hơn với yêu cầu phát triển trong tương lai.

Điều đáng chú ý là mục tiêu của việc sắp xếp không phải giảm đơn vị bằng mọi giá. Mục tiêu cốt lõi là hình thành những cộng đồng dân cư có quy mô hợp lý hơn, tạo điều kiện để quản lý hiệu quả hơn, tập trung nguồn lực tốt hơn và phục vụ Nhân dân ngày càng tốt hơn. Khi bộ máy tinh gọn hơn, nguồn lực sẽ được tập trung hơn. Khi nguồn lực được tập trung hơn, kết cấu hạ tầng sẽ được đầu tư đồng bộ hơn. Khi hạ tầng được đầu tư đồng bộ hơn, đời sống vật chất và tinh thần của người dân sẽ được nâng cao hơn. Đó chính là ý nghĩa sâu xa, là giá trị bền vững và cũng là logic phát triển của chủ trương sắp xếp thôn, buôn trên địa bàn xã Cư Prao hiện nay.

Tỷ lệ đồng thuận 98,6% thể hiện sự thống nhất giữa ý Đảng và lòng dân trong thực hiện chủ trương sắp xếp thôn, buôn tại xã Cư Prao

Thực tiễn ở nhiều địa phương cho thấy, nơi nào thực hiện tốt việc sắp xếp đơn vị dân cư thì nơi đó có điều kiện thuận lợi hơn để quy hoạch phát triển, xây dựng kết cấu hạ tầng, phát triển các thiết chế văn hóa, nâng cao hiệu quả quản lý dân cư, đất đai, tài nguyên và bảo đảm quốc phòng, an ninh. Quan trọng hơn, việc sắp xếp lần này không làm thay đổi địa giới hành chính cấp xã, không ảnh hưởng đến quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản hợp pháp hay các chế độ, chính sách mà người dân đang được hưởng. Đây là cơ sở quan trọng để củng cố niềm tin và tạo sự đồng thuận trong xã hội.

Một chủ trương đúng muốn đi vào cuộc sống phải bắt đầu từ sự đồng thuận của Nhân dân. Bởi vậy, điều làm nên giá trị đặc biệt của quá trình sắp xếp thôn, buôn ở Cư Prao không chỉ nằm ở nội dung Đề án mà còn nằm ở cách thức triển khai. Người dân được cung cấp đầy đủ thông tin, được trao đổi, thảo luận và trực tiếp tham gia biểu quyết đối với phương án được đề xuất. Đó chính là biểu hiện sinh động của dân chủ ở cơ sở, là sự cụ thể hóa phương châm “Dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra, dân giám sát, dân thụ hưởng”. Kết quả lấy ý kiến Nhân dân là minh chứng rõ ràng nhất cho tính đúng đắn của chủ trương và hiệu quả của công tác dân vận. Theo kết quả tổng hợp, có tới 98,6% cử tri và đại diện hộ gia đình tham gia biểu quyết đồng ý với phương án sắp xếp do địa phương xây dựng. Con số 98,6% không đơn thuần là một tỷ lệ thống kê. Đó là thước đo niềm tin của người dân đối với sự lãnh đạo của Đảng, sự điều hành của chính quyền và tương lai phát triển của địa phương. Đó là sự gặp gỡ giữa ý Đảng và lòng dân. Đó là sự đồng thuận được xây dựng trên nền tảng công khai, minh bạch, đối thoại và trách nhiệm. Đằng sau tỷ lệ đồng thuận gần như tuyệt đối ấy là sự vào cuộc quyết liệt của cả hệ thống chính trị; là vai trò lãnh đạo của cấp ủy Đảng; là sự điều hành sâu sát của chính quyền; là nỗ lực tuyên truyền, vận động của Mặt trận Tổ quốc và các tổ chức chính trị - xã hội; là tinh thần gương mẫu, trách nhiệm của đội ngũ cán bộ, đảng viên ở cơ sở.

Tuy nhiên, đổi mới không có nghĩa là đánh mất những giá trị truyền thống. Đối với Tây Nguyên, mỗi buôn làng không chỉ là một đơn vị dân cư mà còn là không gian văn hóa, là nơi lưu giữ ký ức cộng đồng, phong tục tập quán và những giá trị truyền thống được hun đúc qua nhiều thế hệ. Bởi vậy, sắp xếp thôn, buôn phải gắn liền với nhiệm vụ bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc. Tinh gọn bộ máy nhưng không làm mai một bản sắc. Sắp xếp tổ chức nhưng không làm suy giảm sự gắn kết cộng đồng. Đổi mới để phát triển nhưng vẫn giữ gìn cội nguồn văn hóa. Đó vừa là yêu cầu, vừa là nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình thực hiện chủ trương này.

Sắp xếp lại thôn, buôn mở ra không gian phát triển mới, tạo nền tảng cho hành trình phát triển bền vững của xã Cư Prao trong giai đoạn mới

Có thể khẳng định rằng, việc sắp xếp, tổ chức lại thôn, buôn hôm nay không chỉ nhằm giải quyết những vấn đề của hiện tại mà còn chuẩn bị cho tương lai. Đó là sự chuẩn bị về tổ chức bộ máy, về nguồn lực phát triển, về phương thức quản trị và về tầm nhìn chiến lược trong giai đoạn phát triển mới của đất nước. Mỗi đơn vị dân cư được tổ chức hợp lý hơn sẽ trở thành một hạt nhân phát triển vững chắc hơn. Mỗi nguồn lực được tập trung hiệu quả hơn sẽ tạo ra động lực tăng trưởng mạnh mẽ hơn. Mỗi sự đồng thuận của Nhân dân hôm nay sẽ trở thành sức mạnh cho những bước phát triển ngày mai.

Từ góc nhìn đó, việc sắp xếp lại thôn, buôn không phải là điểm kết thúc của một quá trình tổ chức lại bộ máy, mà chính là điểm khởi đầu cho một hành trình mới. Một hành trình hướng tới nền quản trị cơ sở hiện đại hơn, chuyên nghiệp hơn và phục vụ Nhân dân tốt hơn. Một hành trình hướng tới sự phát triển nhanh, bền vững và bao trùm hơn. Một hành trình xây dựng những vùng quê Tây Nguyên ngày càng giàu đẹp, văn minh và đáng sống. Và trong hành trình ấy, sự đồng thuận của Nhân dân sẽ luôn là nguồn sức mạnh lớn nhất, là nền tảng vững chắc nhất để mọi chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước đi vào cuộc sống, kết tinh thành những thành quả phát triển cụ thể trên từng buôn làng, từng khu dân cư và trong cuộc sống của mỗi người dân. Sắp xếp lại thôn, buôn hôm nay chính là đặt những viên gạch đầu tiên cho tương lai. Đó là nền tảng để Cư Prao nói riêng, Đắk Lắk nói chung bước vào một hành trình phát triển mới với khát vọng lớn hơn, động lực mạnh mẽ hơn và niềm tin vững chắc hơn.

Ngọc Thảo