Chủ động phòng, chống bệnh não mô cầu

Theo thông tin từ Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh Đắk Lắk, tính đến ngày 26/4/2026, trên địa bàn tỉnh đã ghi nhận 02 trường hợp dương tính với vi khuẩn não mô cầu. Đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm, lây truyền qua đường hô hấp, diễn biến rất nhanh, có tỷ lệ tử vong cao nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời; đồng thời có nguy cơ lây lan trong cộng đồng nếu không được xử lý quyết liệt, đúng quy trình.

Bệnh não mô cầu là bệnh nhiễm khuẩn cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, thường lây qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc gần trong môi trường đông người. Bệnh có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi, đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ em, người cao tuổi và người có sức đề kháng yếu.

Não mô cầu Neisseria meningitidis

Viêm màng não mô cầu là bệnh gì?

Viêm màng não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính qua đường hô hấp, do vi khuẩn não mô cầu gây ra. Bệnh có thể xuất hiện quanh năm, nhưng thường gia tăng vào mùa thu, mùa đông và mùa xuân. Trong điều kiện thuận lợi, bệnh có thể bùng phát thành dịch nếu không được kiểm soát tốt.

Vi khuẩn não mô cầu được chia thành nhiều nhóm huyết thanh khác nhau như A, B, C, D; ngoài ra còn có các nhóm W-135, X, Y và Z. Trong đó, nhóm A thường gặp nhiều hơn tại Việt Nam. Dù một số nhóm có độc lực thấp hơn, nhưng vẫn có thể gây bệnh nặng và đe dọa tính mạng.

Bệnh hoàn toàn có thể điều trị được nếu phát hiện sớm và điều trị tích cực theo đúng phác đồ. Tỷ lệ khỏi bệnh có thể đạt từ 85% đến 95% nếu được can thiệp y tế kịp thời.

Dấu hiệu nhận biết bệnh

Viêm màng não do não mô cầu thường khởi phát rất nhanh chóng và có thể gây tử vong chỉ trong vài giờ sau khi xuất hiện triệu chứng. Các triệu chứng phổ biến bao gồm: Sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, cổ cứng, phát ban, buồn nôn và nôn, nhạy cảm với ánh sáng. Ở giai đoạn nặng, bệnh nhân có thể trở nên lơ mơ, mất phương hướng, hoặc thậm chí hôn mê.

Các triệu chứng ban đầu của bệnh dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường, do đó người dân cần đặc biệt lưu ý, không chủ quan khi trẻ có biểu hiện sốt cao kèm các dấu hiệu bất thường.

Các triệu chứng của bệnh viêm màng não do não mô cầu

Những di chứng nguy hiểm

Nếu không được điều trị kịp thời, bệnh có thể để lại nhiều di chứng nặng nề như: Điếc, mù lòa, suy giảm chức năng thần kinh kéo dài, chậm phát triển trí tuệ, giảm chỉ số IQ, hoại tử nghiêm trọng dẫn đến cắt cụt chi. Đây là những hậu quả ảnh hưởng lâu dài đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của người bệnh.

Nguy cơ lây lan trong cộng đồng

Vi khuẩn não mô cầu lây truyền qua đường hô hấp khi tiếp xúc gần với người bệnh hoặc người lành mang vi khuẩn. Vi khuẩn có thể tồn tại trong mũi, họng mà không gây triệu chứng, nhưng khi gặp điều kiện thuận lợi có thể xâm nhập vào máu và màng não, gây bệnh.

Bệnh thường gia tăng vào thời điểm giao mùa, đặc biệt trong môi trường đông người như trường học, nhà trẻ, ký túc xá, khu nội trú và các khu vực công cộng.

Tiêm vắc xin – biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất

Mặc dù ai cũng có thể mắc bệnh, song nhóm nguy cơ cao nhất là người dưới 30 tuổi, đặc biệt là trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ.

Các chuyên gia y tế khuyến cáo, tiêm vắc xin là biện pháp phòng bệnh chủ động và hiệu quả nhất, với hiệu quả bảo vệ lên đến 90%.

Hiện nay, vắc xin phòng viêm màng não mô cầu chưa nằm trong Chương trình tiêm chủng mở rộng mà thuộc nhóm vắc xin dịch vụ, vì vậy tỷ lệ bao phủ trong cộng đồng còn thấp.

Khuyến cáo phòng bệnh trong cộng đồng

Để chủ động phòng ngừa bệnh viêm màng não do não mô cầu, người dân cần thực hiện đồng bộ các biện pháp phòng bệnh. Trong đó, tiêm vắc xin đầy đủ theo khuyến nghị là giải pháp chủ động và hiệu quả nhất. Bên cạnh đó, cần thường xuyên rửa tay bằng xà phòng, súc miệng và họng bằng dung dịch sát khuẩn thông thường; giữ gìn vệ sinh cá nhân, nhà ở, lớp học, nơi làm việc luôn sạch sẽ, thông thoáng; hạn chế tiếp xúc với người có dấu hiệu mắc bệnh đường hô hấp; không dùng chung đồ dùng cá nhân và đeo khẩu trang tại nơi đông người.

Đối với trẻ nhỏ chưa được tiêm phòng, cha mẹ và người chăm sóc cần đặc biệt chú ý, tránh cho trẻ tiếp xúc với người nghi mắc bệnh. Nếu trẻ đã tiếp xúc với người bệnh, cần thông báo ngay cho cơ sở y tế để được tư vấn, theo dõi và điều trị dự phòng kịp thời.

Khi phát hiện các dấu hiệu nghi ngờ như sốt cao, đau đầu, cổ cứng, co giật, phát ban hoặc các biểu hiện bất thường khác, cần nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được thăm khám và điều trị kịp thời.

Chủ động phòng bệnh bằng tiêm vắc xin và nâng cao ý thức phòng, chống dịch chính là cách hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe trẻ em, gia đình và cộng đồng. Phòng, chống bệnh não mô cầu không chỉ là nhiệm vụ của ngành Y tế mà cần sự chung tay của toàn thể xã hội. Mỗi người dân chủ động phòng bệnh là đang góp phần bảo vệ sức khỏe cho bản thân, gia đình và cộng đồng.

Vì một cộng đồng an toàn, khỏe mạnh, hãy nâng cao cảnh giác và thực hiện nghiêm các biện pháp phòng, chống bệnh não mô cầu ngay từ hôm nay.

 Ngọc Thảo